Beste stadsgenoten,

Nu richten we ons specifiek tot u, naar aanleiding van de ervaring dat velen onder u behept zijn met het onvermogen om (lege) ruimte te verdragen,  hier meer in het bijzonder die leegte van het Schouwburgplein.
De vorige missive was eerder gericht tot ons huidig bestuur dat niet minder dan één miljoen wil spenderen aan het “vergroenen” van de Grote Markt. Onze vrees spruit vooral concreet voort uit het voornemen  (een stadsproject!) van de nieuwe coalitie om  op onze Grote Markt – een pretpark – nu ook nog uit te pakken met een waterpartij, dansende fonteintjes namelijk. Met al die zandbakken, de kindermolen, de speeltuigen allerhande maakt dit concept de infantilisering van onze markt (de “ziel” van de Stad) compleet.

De Grote Markt dreigt hiermee definitief haar waardigheid te verkiezen. Er zijn hier nu eenmaal bestuurders  die menen dat het tot de kerntaak van een stad behoort om te zorgen voor permanente  animatie. De bezoeker herleidt tot een consument.

Dat Schouwburgplein nu. Die steenwoestijn.
Hier is iets anders aan de gang. Een ander ‘issue’.

Hier ervaren we we dat onze bestuurders gelukkig inzien dat dit plein uiteraard leeg moet blijven. Altijd beschikbaar voor flexibel,  multi-functioneel gebruik.  Een Stad kan gewoon niet zonder een open ruimte, een min of meer grote oppervlakte met en minimum aan obstakels en decorum. Bepaalde manifestaties, programmaties, diverse evenementen dienen nu eenmaal mogelijk te blijven, op een centraal gelegen plek, in een Stad die naam waardig.
Probleem is  dat er blijkbaar nogal wat Kortrijkse stedelingen lijden aan “horror vacui urbanis”, ja zelfs een soort afkeer vertonen van het ongevulde plein.
Niets aan te doen. Een kaal plein confronteert.  Echt geruststellend is het niet.  Gezelligheid is geen troef.. Lijders aan  zo’n  ” visuele horror vacui “ wil agorafoben behelpen. Zo zijn ze wel.  Met een invulling van de ruimte: drie berkjes, wat siergras, bloembakken en nog een zitbankje erbij. Tijdelijke constructies mogen ook hoor ! Een frietkot.
En die defecte fontein, de “Golf” van Olivier Strebelle?
Wat moeten we daarmee? In stand houden als monument, rustpunt voor het oog.

Kijk.
Lezer,
we doen een toegeving aan onze hardnekkige agorafobe Kortrijkzanen.
U wilt de troosteloze vlakte doorbreken? We doen een voorstel.
Laten we  een luifel bouwen aan de ingang van de Stadsschouwburg. Maar dan wel een grote, een rustieke, in antiek smeedwerk en op gietijzeren palen. Met glas-in-lood. Ouwerwetse allure moet er zijn. Geen glad modern gedoe.
Kan nog dienst doen als kiosk ook. Er is leven in de woestijn.

Beste stadsgenoten,

Dat moet nu toch wel een keer lukken zeg.
Ondergetekende, de eigenste senior-writer van uw Kortrijkse alternatieve stadskrant heeft minsten een decennium op de Grote Markt geresideerd. Daarna nog een paar decennia in het Begijnhof. geslapen. Qua open en gesloten publieke ruimtes is hij zonder twijfel een ervaringsdeskundige. Zo zal u nu wel beamen.
Beetje babbelen over slapen  in het Begijnhof leidt al vlug  naar claustrofobie als gespreksonderwerp en dat is in de context van deze brief niet echt het onderwerp. Alhoewel, het Begijnhof kan dienstig zijn als toevluchtsoord  voor wie  de terrasdrukte van de Grote Markt teveel is geworden. Begijnhofbewoners kan men beschouwen als ‘free riders’. Ze kunnen immers van twee walletjes eten:  met de Grote Markt  genieten zij van onmiddellijk bereikbare stedelijkheid, kunnen zij aldus ontsnappen aan de rustieke stilte en doodsheid van het Begijnhof. (’s Avonds gaat de poort  onverbiddelijk dicht !)

Die gezellige  Grote Markt nu.
Daarover willen we het eerst hebben.
Ontworpen door Secchi die  geloofde in een plein als open civiele ruimte, als een leegte die net door haar soberheid de kwaliteit van een Stad representeert. Laten we wel wezen: de soberheid van een plein vraagt van de Kortrijkzaan vertrouwen in de Stad zelf. Zo’n plein vertoont een historische monumentaliteit en doordachte geometrie  die geen bijkomend decor nodig heeft. Zo’n Stad die bewust is van zichzelf heeft geen nood aan een stadsplein met een bambino-kindermolen, met zandbakken of andere speelelementen. Het marktplein van zo’n Stad die vertrouwen en trots wekt bij de inwoners heeft absoluut geen nood aan een sportieve invulling. Zo’n Stad beschikt daarvoor toch zeker wel over een stadium?

Beste Kortrijkzaan, 
Het lijkt er danig op dat de huidige monstercoalitie onze Grote Markt nog wat meer wil infantiliseren. In het meerjarenplan is zowaar één miljoen euro voorzien voor wat men bestempelt als een “vergroening”. De roep om struikgewas, bloempjes (zoals in de wei)  en boompjes is niet meer te stuiten. Véél bomen, eventueel in keurige designbakken zodat ze mobiel blijven, – men weet nooit welke modetrend zich nog in deze bestuursperiode kan aandienen.
En dan die fonteintjes ! We hebben het heus niet vergeten.  In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen verscheen een kitcherig ogende 3D-visualisatie van hoe  het toekomstig bestuur de Grote Markt wilde omtoveren in een imaginair landschap. Warempel met zgn. ‘dry desk fountains’. Dansende fonteintjes. Gespetter alom. Een waterpartij is trouwens geschikt om het hitte-eilandeffect tegen te gaan, – of wist u dat soms niet? Zelfs ecologie kan ingeroepen als rechtvaardiging voor geprogrammeerde over-inrichting van een plein.

Een ” grote markt ”  –  het hart, zeg maar de ziel van een Stad  – is een civiele, democratische ruimte. Het is géén park of plantsoen, géén plopsaland, géén attractie, géén welnessresort, géén landschappelijk object. Het is een plein.  Een collectief stedelijk podium om te feesten, te betogen, handel te drijven, te pronken, te vergaderen, te rouwen, te herdenken –  of een forum ook om niets te doen. Mensjes kijken.
Het is en plek waar men zich (willen of niet) een echte Kortrijkzaan voelt.

Vanwaar die hardnekkige drang om een sober marktplein te “verzachten”, te verrommelen, op te tuigen, te decoreren, in te vullen, te vergroenen? Te bezaaien met terrassen?
Hiervoor moeten we twee “instanties” ter verantwoording roepen; 1) de bestuurders en 2) de agorafobe burgers.

Eerst de bestuurders.
Die zijn gedreven  door een politieke angst.  Angst om niets te doen. Iedere nieuwe lichting van bestuurders wil altijd opnieuw uitpakken met ‘projecten’.  STADSPROJECTEN ! Men wil iets doen, iets zeggen, iets tonen. Niets geschikter of eenvoudiger is dan : een ruimte herinrichten. Burgers tonen waarvoor al dat belastinggeld dient.
En elk herinrichtingsproject begint met de impliciete veronderstelling dat het bestaande tekortschiet. Hier in Kortrijk: de horeca moet gered.
Het resultaat is een overgeprogrammeerde stedelijke rommelmarkt. Het vergt moed van bestuurders, ontwerpers, jury’s om te erkennen dat kwaliteit kan ontstaan door weglating in plaats van door toevoeging. Een leeg, sober plein is een gedurfde radicale keuze. (Het is tegenwoordig een hardnekkige misvatting bij al onze Vlaamse steden dat leegte een probleem is.)

Beste lezer, 

Met die laatste bemerking belanden we rechtstreeks bij u ! Bij de agorafobe burgers met hun angst voor lege ruimte en stilte. En bij het gebrek aan moed om een bepaalde ruimte te vertrouwen, bijvoorbeeld die steenwoestijn van het Schouwburgplein.

(Er komt nog post.)

Als je  bepaalde Kortrijkse gebruikers van ‘socials’ als FB of van de groep “Architectuur in Kortrijk”, ook op FB , of zelfs van bestuurders van de regerende fractie TBSK leest, dan  kun je de indruk opdoen dat er ter stede een nieuwe existentiële crisis is uitgebroken. Niet alleen over parkeren,  of over GAS-boetes, zelfs niet over de staat van de Leieboorden.
Neen, – over het ondraaglijke drama van … lege ruimte.
De Grote Markt blijkt voor sommigen een woestijn, om niet te spreken van het Schouwburgplein. Die plek is voor nogal wat burgers een soort stenige savanne.
En dus klinkt de roep om meer “vergroening” en – jawel –  fonteintjes ook nog.
Kortrijkwatcher heeft daar zo zijn mening over.
In een volgende editie willen wat uitweiden over wat we benoemen als urbanistich-esthetische agorafobie.